Yangiliklar

Fan

13 maqola

Video. Turkiyaning O‘rta yer dengizi sohilida dunyodagi eng qadimiy cho‘kkan kema topildi

Arxeologlar Turkiyaning O‘rta yer dengizi sohilida, Antaliya viloyatidagi Kekova oroli yaqinida dunyodagi eng qadimiy cho‘kkan kema deb hisoblangan topilmani kashf etdi. Tadqiqotchilar sopol idishlarning shakli va bezaklariga asoslanib, cho‘kish 4 400–4 700 yil oldin sodir bo‘lganini baholamoqda. Kemaning yog‘och qismi saqlanmagan, biroq dengiz tubida 30 dan ortiq sopol idish va uchta tosh langar topilgan. Artefaktlar hozirda konservatsiya bosqichida.

euronews1 daq. o‘qish

Arxeologlar Misrda boshining oʻzi 1,6 metr keladigan firʼavn haykalini aniqladi

Naked Science nashri Heritage Daily’ga tayanib yozishicha, topilmalar Behbet-el-Hajar aholi punktida Misr Qadimiy yodgorliklar boʻyicha oliy kengashi ekspeditsiyasi tomonidan aniqlangan . Qazishmalar mahalliy aholi vakillaridan biri uyi yaqinidagi yerga ishlov berayotganda yozuvli tosh boʻlagini topib olganidan keyin boshlangan. U bu haqda yodgorliklarni muhofaza qilish inspeksiyasiga xabar bergan. Dastlabki tekshiruv tosh arxeologik ahamiyatga ega ekanini tasdiqlagan. Shundan soʻng hududga ma

Kun uz2 daq. o‘qish

Pumaning ovi va muzdagi uyqu: yovvoyi tabiatning eng yaxshi suratlari tanlandi

Naked Science nashri tanlov gʻoliblari va hakamlar yuqori baholagan ishlardan saralangan suratlarni taqdim etdi. Ularda yirtqichlarning ovi, hayvonlarning bolalariga gʻamxoʻrligi va tabiatdagi kutilmagan uchrashuvlar aks etgan . Birinchi oʻrin - «Hayot uchun kurash», Kevin Shi Fotograf ikki bolasini boqayotgan urgʻochi pumani bir necha kun kuzatgan. Tongda yirtqich guanakoga sekin yaqinlashib, hujumga oʻtgan. Puma oʻljasini yiqitish va boʻynidan tishlashga qayta-qayta uringan, ammo guanako oxi

Kun uz2 daq. o‘qish

NASA marsyurari rekord oʻrnatdi

AQSH Milliy aeronavtika va fazoni tadqiq qilish boshqarmasi (NASA) oʻzining Perseverance marsyurari 2026-yil 11-oktabr holatiga koʻra Mars boʻylab 45,22 km yoʻl bosib, boshqa sayyora sirtida bosib oʻtilgan umumiy masofa boʻyicha yangi rekord oʻrnatganini bildirdi. Ushbu natija apparatga NASA’ning Opportunity marsyurari tomonidan 2004-yildan 2018-yilgacha Marsdagi faoliyati davomida oʻrnatilgan avvalgi rekordni (45,16 km) yangilash imkonini berdi. NASA maʼlumotlariga koʻra, Perseverance bosib o

Kun uz1 daq. o‘qish

2026-yilgi Nobel mukofoti kimlarga va nima uchun berildi?

2026-yilgi mavsum gʻoliblari 5–12-oktabr kunlari eʼlon qilindi . Olti yoʻnalishdagi mukofot olimlar, shoira va huquqshunosga nasib etdi. Tinchlik mukofotiga Gʻazoda genotsid sodir etilgan, degan xulosaga kelgan BMT komissiyasi rahbari munosib koʻrildi. Bu safar ham mukofotdan quruq qolgan prezident Tramp Nobel qoʻmitasini keskin tanqid qildi. Mukofotlar oʻz egalariga 10-dekabr - Alfred Nobel vafot etgan kuni Stokgolm va Oslo shaharlarida topshiriladi. Nobel laureatlari va nomzodlar qanday tanla

Kun uz2 daq. o‘qish

Autoimmun kasalliklari bo‘lgan ayollar erkaklarga qaraganda uzoqroq kutishadi va ko‘proq noto‘g‘ri tashxis oladi

Yangi tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, autoimmun kasalliklardan ko‘proq zarar ko‘radigan ayollar tashxis olish uchun erkaklarga qaraganda ancha uzoq kutishadi: so‘rovda qatnashgan ayollarning deyarli uchdan bir qismi tashxisni olish uchun to‘rt yil yoki undan ko‘p kutgan. Ayollarning alomatlarida ko‘pincha psixosomatik yoki psixiatrik sabablar deb noto‘g‘ri tashxis qo‘yiladi. Olimlar buning sabablari sifatida tarixiy gender qarama-qarshiliklarini, ayollar salomatligi bo‘yicha cheklangan tadqiqotlarni va mashinaviy o‘qitish modellariga kiritilgan jinsga qarab qarama-qarshi ma’lumotlarni ataydilar.

euronews3 daq. o‘qish

Yadroviy urush va sun’iy intellektdan yovuz maqsadlarda foydalanish insoniyatning asosiy tahdidlari ro‘yxatiga kirdi

The Lancet jurnalida chop etilgan baholashga ko‘ra, yadroviy to‘qnashuv va sun’iy intellektdan yovuz maqsadlarda foydalanish XXI asr oxiriga kelib insoniyat mavjudligiga tahdid soladigan eng yuqori toifadagi global xavflar qatoriga kiritildi. Ekspertlar komissiyasi 204 davlat va hududni qamrab olgan holda yuzlab potensial tahdidlarni o‘rganib, 2025–2100-yillar uchun eng muhim 17 xavfni ajratdi. Yadroviy urush yadroviy qish oqibatida global ocharchilikka olib kelishi, yovuz maqsadlarda qo‘llanilgan sun’iy intellekt esa biologik qurol yaratishni osonlashtirishi mumkin. Boshqa jiddiy tahdidlar qatoriga iqlim o‘zgarishi, havoning ifloslanishi, antibiotiklarga chidamlilik, pandemiyalar, qurolli to‘qnashuvlar, bolalar oziqanligi yetishmasligi, semizlik, chekish, alkogol va ruhiy buzilishlar kiradi. Tadqiqotchilar oqibatlarni sog‘lom hayot yillarining yo‘qolishi orqali baholadilar va o‘z vaqtidagi chora-tadbirlar zararni sezilarli kamaytirishini ta’kidladilar. Mualliflar yadroviy to‘qnashuv va sun’iy intellektdan yovuz maqsadlarda foydalanish ehtimoli past bo‘lsa-da, oqibatlari juda katta ekanini ta’kidlaydi.

Darakchi.uz1 daq. o‘qish

16 ta o‘yinda 16 ta g‘alaba: O‘zbekiston yoshlari robototexnika bo‘yicha jahon chempioni bo‘ldi

Janubiy Koreyaning Incheon shahrida dunyoning qariyb 200 ta davlati vakillari ishtirok etgan xalqaro robototexnika musobaqasida O‘zbekiston yoshlari yuqori natija qayd etdi. Terma jamoa 3 ta oltin medalni qo‘lga kiritib, mutlaq chempionlikka erishdi. O‘zbekiston vakillari musobaqadagi 16 ta o‘yinning barchasida g‘alaba qozonib, 637 ball to‘pladi va musobaqa rekordini o‘rnatdi. FIRST Global Challenge — dunyoning turli mamlakatlaridan iqtidorli maktab o‘quvchilarini birlashtiradigan xalqaro robo

Zamon.uz · Darakchi.uz1 daq. o‘qish

Marsda doimiy yashash uchun uchta asosiy shart aytildi

Naked Science nashri Global Times’ga tayanib yozishicha, Xitoy Fanlar akademiyasining Shanhay astronomiya observatoriyasi kichik ilmiy xodimi bu haqda «Nega biz Marsga yoʻl olyapmiz?» nomli maqolasida bayon qilgan . Birinchi vazifa - Yer va Mars oʻrtasida axborot almashinuvini taʼminlash. Bu kosmik apparatlar bilan aloqa qilish va ularning harakat yoʻnalishini aniq belgilash uchun muhim. Chjanning aytishicha, Shanhay astronomiya observatoriyasi rahbarligida ishlab chiqilgan radiointerferometri

Kun uz2 daq. o‘qish

Avstraliyada boshidan oyoqlar oʻsib chiqqan buzoq tugʻildi

Naked Science nashri ABC xabariga tayanib yozishicha, Spayder laqabli buzoqni koʻrgan veterinar Megan Smit 20 yillik faoliyati davomida bunday holatga duch kelmaganini aytgan . Mutaxassislarga koʻra, qoʻshimcha oyoqlar olib tashlanmaganida, buzoq ulgʻaygan sari turli muammolar paydo boʻlishi, jumladan, uning muvozanat saqlashi qiyinlashishi mumkin edi. Sidney universiteti Veterinariya fanlari maktabi mutaxassisi Imke Tammen hozircha bu holatning aniq sababini aytish imkonsizligini bildirgan.

Kun uz1 daq. o‘qish

YeIda har uch oʻquvchidan biri matematikadan bazaviy darajaga yetolmadi

PISA xalqaro baholash dasturi oʻquvchilarning matematik bilimlarinigina emas, ularni amaliy vaziyatlarda qoʻllash qobiliyatini ham tekshiradi . Naked Science nashri Eurostat maʼlumotlariga tayanib yozishicha, 2018-yil bilan taqqoslaganda Yevropaning deyarli barcha mamlakatlarida matematikadan past natija koʻrsatgan oʻquvchilar ulushi oshgan. Jumladan, Shimoliy Makedoniyada bazaviy darajaga yetmaganlar ulushi 61 foizdan 68 foizga koʻtarilgan. Bolgariya, Kipr, Chernogoriya, Serbiya va Ruminiyada

Kun uz2 daq. o‘qish

NASA Madagaskardagi «Oy boʻlagi»ni koʻrsatdi

Suratni 2026-yil 28-avgust kuni Xalqaro kosmik stansiyaning 75-ekspeditsiyasi ishtirokchisi olgan. NASA 5-oktabrda uni «Kun surati» sifatida tanlagan . Tasvirda qoʻngʻir jinslar orasida och rangli, yumaloq shakldagi katta maydon koʻrinadi. Bu - anortozit jinslarining yer yuzasiga chiqib turgan qismi. Anortozit magmatik togʻ jinsi boʻlib, yer ostidagi erigan moddaning sovishi natijasida shakllanadi va yirik mineral kristallarini saqlaydi. Oyda ham shu turdagi jinslar mavjud: ular Yerdan hatto t

Kun uz2 daq. o‘qish

Jarqo‘tonda bronza davriga oid inshootlar, o‘choq va yosh bola qabri aniqlandi

Surxondaryo viloyati Jarqo‘ton arxeologik yodgorligida bronza davriga oid inshootlar, o‘choq va qabrlar topildi. Bu haqda Madaniy meros agentligi xabar qildi . Jarqo‘tonda arxeologik qazishma va ilmiy tadqiqot ishlari joriy yilning oktabr oyida boshlangan. Ekspeditsiyaga Yahyo G‘ulomov nomidagi Samarqand arxeologiya instituti katta ilmiy xodimi, tarix fanlari nomzodi Komil Rahimov rahbarlik qilmoqda. Tadqiqotlarda Termiz davlat universiteti talabalari hamda Italiyaning Salento universiteti mag

Gazeta2 daq. o‘qish