Eron AQSh–Isroil zarbalari davomida qurolli hujumlar uyushtirgani ayblangan erkakni qatl qildi

Eron chorshanba kuni Kerman shahrida bir siyosiy mahbusni qatl qildi; u Eron sud-huquq organlari Eron hududida bo‘lib o‘tgan deb ta’riflagan AQSh–Isroil qo‘shma harbiy operatsiyalari davomida qurolli hujumlar uyushtirishda ayblangan edi.

Eron sud-huquq tizimining rasmiy ommaviy axborot vositasi bo‘lgan Mizan agentligi 38 yoshli Ali-Sina Mostafavini "Amerika-sionistik dushmanning qurolli vakillari"dan biri sifatida aniqlab, uni 24-mart kuni Kerman shahridagi Ozodlik (Azadi) maydonida tinch aholiga o‘q otib, bir kishini va yosh bir qizni yaralaganlikda aybladi.

Mizan ma’lumotiga ko‘ra, u 21-aprel kuni harbiy xizmatga chaqirilgan askarlarga va o‘tib kelayotgan avtomobillarga ham o‘q otgan, natijada yana bir necha tinch aholi vakili jarohatlangan.

Sud-huquq organlari, shuningdek, uni 2025-yil dekabr va 2026-yil yanvar oylaridagi norozilik namoyishlarida qatnashgani — Eron hokimiyati bularni "Dey namoyishlari" deb ataydi va davlat to‘ntarishiga urinish deb ta’riflaydi — hamda Erondan tashqarida faoliyat yurituvchi va Tehron tomonidan dushman deb e’lon qilingan fors tilidagi ommaviy axborot vositalariga video materiallar yuborgani uchun aybladi.

Bam shahridan bo‘lgani aytilgan Mostafavidan olib qo‘yilgan buyumlar orasida optik nishonli Brno miltig‘i, bir o‘qotar qurol, yana bitta ro‘yxatsiz o‘qotar qurol, Brno uchun 246 patron va 30 ta Molotov kokteyli bor edi, deya sud-huquq organlari ma’lum qildi.

Tar chalgan, Himoloydagi Island cho‘qqisiga yolg‘iz chiqqan va Ama Dablam cho‘qqisiga 6600 metrga ko‘tarilib urinib ko‘rgan Mostafavi Kerman shahridagi Shahob qamoqxonasida saqlangan edi. U so‘nggi kunlarida yakkaxon kameraga ko‘chirildi va oilasi oxirgi uchrashuv uchun chaqirildi.

Eronning so‘nggi shohi o‘g‘li Rizo Pahlaviy X tarmog‘ida Mostafavini "vatanparvar yosh yigit" deb atadi; u uni qiynoq ostida olingan majburiy ko‘rsatuvlar asosida, o‘zining aytishicha, namoyish sudlarida hukm qilingan deb ta’kidladi va boshqalarni qatl qilinishi xavfi ostidagi siyosiy mahbuslar uchun ovoz chiqarishga chaqirdi.

Mostafavi ayblangan modda — Eron qonuniga ko‘ra "moharebeh", ya’ni "Xudoga dushmanlik" — odamlarning hayoti, mol-mulki yoki sha’niga qarshi, beqarotlik yaratadigan tarzda qurollanishni anglatadi.

Tehron ushbu moddani o‘n yillar davomida muxoliflar, tanqidchilar va namoyishchilarni bostirish uchun qo‘llab kelmoqda.

Shu haftadagi ikkinchi qatl

Ikki kun oldin Mizan agentligi 25 yoshli Umar Dorastaronning qatl qilinganini tasdiqladi; sud-huquq organlari uni sunniy qurolli guruh bo‘lgan Jaish al-Adl a’zosi sifatida aniqlagan edi.

U guruh a’zolarining Eronga kirishiga yordam berish, ularga turar joy va transport tashkil etish hamda Siston va Balujiston viloyatida IRGC (Islomiy inqilob qo‘riqchilari korpusi) kuchlariga qarshi hujumlarga yordam berishda, jumladan Paroud bazasiga hujum va 2024-yil mart oyida Chabahardagi harbiy obyektlarga hujumlarda ayblangan edi.

2024-yilda Rask politsiya postiga qilingan hujum Eronning janubi-sharqidagi qurolli guruhlar tomonidan qilingan eng qonli hujumlardan biri bo‘ldi. Unda 11 nafar xavfsizlik kuchlari xodimi halok bo‘ldi.

Inson huquqlari tashkilotlari ma’lumotiga ko‘ra, uylangan emas va Rask tumani Cheragon qishlog‘idan bo‘lgan Dorastaron qo‘lga olinganida Pishin shahridagi diniy maktabda o‘qigan edi.

Siston va Balujistondagi mahalliy ommaviy axborot vositasi Halvash xabar berishicha, u sudga ruxsatsiz qo‘lga olingan, uzoq muddat uchrashuv va telefon qo‘ng‘iroqlarisiz saqlangan, xavfsizlik xodimlari esa qiynoq orqali majburiy ko‘rsatuvlar olishga uringan.

Eronning eng kambag‘al viloyatlaridan biri bo‘lgan Siston va Balujiston uzoq vaqtdan beri xavfsizlik kuchlari bilan sunniy qurolli guruhlar va baluj qurolli tashkilotlari o‘rtasidagi qurolli to‘qnashuvlar maydoni bo‘lib kelmoqda. So‘nggi haftalarda viloyatdagi jangovar harakatlar kuchaydi.

Amnesty International seshanba kuni Eronda bir hafta ichida yanvar oyidagi namoyishlar bilan bog‘liq ishlar bo‘yicha beshta erkakning qatl qilinishini qoraladi va qatl qilishlarni to‘xtatish maqsadida Tehronga qarshi muvofiqlashtirilgan xalqaro bosim o‘tkazishga chaqirdi.

Tashkilotning aytishicha, Islomiy Respublika o‘lim jazosidan muxoliflarni qo‘rqitish va namoyishlarning narxini oshirish uchun tizimli ravishda foydalanadi. Amnesty ma’lumotlariga ko‘ra, Eron 2025-yilda kamida 2159 kishini qatl qilgan.